Žensko preduzetništvo u Crnoj Gori jača kroz inovativne pristupe i inicijative
Na sjednici Koordinacionog odbora za žensko preduzetništvo Privredne komore Crne Gore održanoj 20. Januara, a koju je vodila predsjednica Odbora Jasna Pejović, predstavljene su ključne inicijative koje osnažuju žensko preduzetništvo i doprinose njegovom daljem razvoju.
U fokusu su bili i rezultati istraživanja “Top Women Business Montenegro” (TWBM), rodna analiza Programa za unapređenje konkurentnosti 2024, analiza opštinskih fondova za unapređenje ženskog preduzetništva, e-katalog Enterprise Europe Network MontEENegro i EmpowerHER online prodavnica,.
Predstavljajući rezultate istraživanja Top Women Business Montenegro (TWBM ) Ratko Nikolić je kazao da je ono fokusirano na promociju uspjeha žena u poslovnom svijetu kroz rangiranje mikro, malih i srednjih preduzeća u vlasništvu žena, kao i svih kompanija kojima upravljaju žene. Rang-liste se objavljuju u specijalizovanom magazinu projekta, koristeći podatke iz zvaničnih finansijskih izvještaja.
– Ženski biznis predstavlja značajan potencijal za crnogorsku ekonomiju, ali postoji značajan nesklad kada je u pitanju struktura preduzetništva. Žene imaju manji udio u preduzetništvu u odnosu na muškarce, što se vidi kroz broj ženskih preduzeća – kazao je on.
Istakao je da je Analiza pokazala da ženska preduzeća ostvaruju manji prihod nego što je prosjek, te da dominiraju mikro i mala preduzeća. U Crnoj Gori postoji vrlo mali broj srednjih preduzeća u vlasništvu žena, što uzrokuje razliku između broja preduzeća i ostvarivih prihoda, pri čemu je 22% preduzeća u vlasništvu žena ostvarilo samo 15% ukupnih prihoda.
Ana Šebek, iz Direkcije za razvoj MSP Ministarstva ekonomskog razvoja, predstavila je rodnu analizu Programa za unapređenje konkurentnosti privrede za 2024. godinu koja pokazuje da je 35% korisnika programa činilo žene preduzetnice, što je porast od 7% u odnosu na prethodnu godinu – kazala je ona.
Prema njenim riječima, žene su najčešće koristile podršku za digitalizaciju i vaučere za mlade u biznisu, ističući njihovu spremnost za inovacije i nove tehnologije. Efekti programa ogledaju se u povećanju broja novoosnovanih preduzeća u vlasništvu žena za 12% u odnosu na period prije njegove implementacije.
Sekretarka Koordinacionog odbora za žensko preduzetništvo, Ana Filipović predstavila je Analizu opštinskih fondova za unaprjeđenje ženskog preduzetništva u Crnoj Gori za 2024. godinu, istakavši da ona pokazuje značajan napredak u podršci ženama preduzetnicama na lokalnom nivou.
– Više od polovine crnogorskih opština (60%) aktivno je učestvovalo u programima podrške, dodijelivši ukupno 599.359,00 eura kroz 120 nepovratnih grantova. Centralni i južni region prednjače u podršci, sa svim opštinama centralnog i pet od šest opština južnog regiona koje su dodijelile grantove. Četiri opštine sjevernog regiona takođe su pružile finansijsku podršku – kazala je ona.
Iako su rezultati ohrabrujući, navodi Filipović, analiza ukazuje na potrebu za daljim unaprjeđenjem programa kroz bolju organizaciju, povećanje sredstava i pružanje dodatne podrške korisnicama. Očekuje se da će kontinuirana ulaganja u žensko preduzetništvo donijeti dugoročne koristi kako lokalnim zajednicama, tako i crnogorskoj ekonomiji u cjelini.
Filipović je takođe govorila novoj usluzi projekta Mreža evropih preduzetnika (EEN) koja sadrži e-katalog Enterprise Europe Network MontEENegro, koji je dio inicijative za jačanje ženskog preduzetništva u Crnoj Gori.
– E-katalog je osmišljen kao dinamičan digitalni alat koji na sažet način prezentuje ključne informacije o preduzećima vođenim od strane žena, uključujući njihove proizvode, usluge i kontakte. Cilj ove platforme je unapređenje vidljivosti ženskih preduzetnica, olakšavanje poslovnog umrežavanja i otvaranje mogućnosti za saradnju na regionalnom i međunarodnom nivou – istakla je ona.
Ksenija Đalović i Ivana Vujošević iz Centra za omladinsku edukaciju predstavile su projekat EmpowerHER, prvu online prodavnicu u Crnoj Gori ali i u Evropi, namijenjenu isključivo ženama u biznisu. Ova inovativna platforma omogućava preduzetnicama da svoje proizvode i usluge plasiraju na online tržište, povećavajući vidljivost, prodaju i prepoznatljivost.
Istakle su da je EmpowerHER počela s radom 8. oktobra 2024. godine i već okuplja više od 50 prodavnica u vlasništvu žena. Registracija je besplatna i preduzetnice ne plaćaju mjesečnu članarinu, što je jedan od načina na koje EmpowHer projektni tim želi da osnaži žensko preduzetništvo u Crnoj Gori, a platforma prihoduje kroz proviziju od 7% po uspješnoj transakciji.
Prema njihovim riječima, prednosti uključuju intuitivnu digitalizaciju, povećanje zarade, kontinuiranu podršku i edukaciju, što čini platformu idealnom za preduzetnice koje žele proširiti svoje poslovanje uz minimalne troškove.
Zaključeno je da žensko preduzetništvo u Crnoj Gori pokazuje značajan potencijal za ekonomski razvoj, što potvrđuju analize i inicijative predstavljene na ovoj sjednici. Ipak, uprkos rastu broja preduzeća i povećanoj podršci kroz državne i lokalne programe, izazovi poput manjeg udjela prihoda i dominacije mikro i malih preduzeća ostaju prisutni. Stoga su kontinuirana podrška i unapređenje politika ključni za dalji razvoj i veću integraciju žena u preduzetništvo.
