Zakonodavni okvir iz privrednog prava prilagoditi komunalnoj privredi
U fokusu sjednice Odbora udruženja komunalne privrede održanoj 31. marta bila je primjena novog Zakona o privrednim društvima i njegov uticaj na rad komunalnih privrednih društava, tokom koje je ukazano na niz ozbiljnih izazova koji u značajnoj mjeri otežavaju njegovo sprovođenje u praksi.
Sjednicu je vodio predsjednik Odbora Radenko Vujošević, a u radu su učestvovali sekretarka Odbora Maja Grbavčević i prof. dr Branislav Radulović, koji je kao ekspert iz oblasti kompanijskog prava odgovarao na pitanja privrednika u vezi primjene novog Zakona o privrednim društvima.
Prof. dr Branislav Radulović posebno je naglasio da novi zakon nije adekvatno usklađen sa postojećim pravnim okvirom koji uređuje funkcionisanje privrednih društava u vlasništvu države i jedinica lokalne samouprave. Prije svega, uočena je kolizija sa Zakonom o lokalnoj samoupravi, Zakonom o radu, Zakonom o komunalnim djelatnostima, kao i sa propisima koji se odnose na sprečavanje korupcije. Ova neusklađenost dovodi do situacije u kojoj je komunalnim privrednim društvima praktično onemogućeno da istovremeno postupaju u skladu sa svim važećim zakonima. Takođe, predmet razmatranja je bio Predlog zakona o upravljanju privrednim društvima u vlasništvu države i njegovoj neusklađenosti sa Zakonom o privrednim društvima kao i zakonima koja se tiču komunalne djelatnosti.
U raspravi je ukazano na to da zakon, suprotno savremenim principima kompanijskog prava, ograničava slobodu osnivača u izboru organizacionog modela. Nametanjem određenih struktura upravljanja, bez uvažavanja specifičnosti djelatnosti i veličine preduzeća, dovodi se u pitanje funkcionalnost sistema. Posebno je problematično što zakon ne pravi jasnu razliku između veličine privrednog društva i njegovog organizacionog oblika, što može dovesti do čestih i neefikasnih reorganizacija u zavisnosti od promjene statusa preduzeća.
S tim u vezi, istaknuta je nelogičnost da se organizacija privrednih društava, pod izgovorom usklađivanja sa zakonom, u praksi dovodi u situaciju da funkcioniše suprotno drugim važećim propisima. Savremeno kompanijsko pravo, kako u uporednoj praksi tako i u zakonodavstvima poput grčkog i hrvatskog, počiva na principu slobode vlasnika da samostalno uređuju unutrašnju organizaciju svojih društava, birajući model koji najbolje odgovara njihovim potrebama.
Privrednici su ukazali i na činjenicu da zakon nedovoljno prepoznaje specifičnu prirodu komunalnih privrednih društava, koja funkcionišu u okviru javnog sektora i čiji je osnivač najčešće opština. Za razliku od privrednih društava u realnom sektoru, kod ovih subjekata skupštinsku funkciju vrši lokalni parlament, što podrazumijeva drugačije i složenije procedure odlučivanja. Ignorisanje ove specifičnosti dodatno komplikuje primjenu zakona u praksi.
Takođe je naglašeno da predložena rješenja mogu dovesti do neadekvatne raspodjele ovlašćenja, bilo kroz preveliku koncentraciju moći u rukama jednog lica, bilo kroz preopterećenje skupština opština operativnim odlukama, što može usporiti i otežati funkcionisanje sistema.
Zaključeno je da novi Zakon o privrednim društvima, u sadašnjem obliku, nije u potpunosti prilagođen potrebama komunalnih privrednih društava i da zahtijeva dodatne izmjene i usklađivanje sa ostatkom pravnog sistema. U tom smislu, istaknuta je potreba, za intenziviranjem dijaloga između zakonodavca, stručne javnosti i predstavnika privrede, kako bi se došlo do održivih i primjenjivih rješenja.
Odbor za komunalnu privredu izražava spremnost da, u saradnji sa nadležnim institucijama, aktivno učestvuje u kreiranju konkretnih prijedloga koji će doprinijeti unapređenju zakonodavnog okvira i omogućiti stabilno i efikasno funkcionisanje komunalnih privrednih društava u Crnoj Gori.
