Neophodno hitno usvajanje novog Granskog kolektivnog ugovora za stambeno-komunalnu djelatnost
Neophodno je što prije donijeti novi Granski kolektivni ugovor za stambeno-komunalnu djelatnost kako bi se zaštitila prava radnika, osiguralo stabilno poslovanje komunalnih privrednih društava i pronašlo održivo rješenje za finansiranje zarada zaposlenih, poručeno je sa sjednice Odbora udruženja komunalne privrede Privredne komore Crne Gore, održane 20. februara.
Jedinstven stav učesnika na sjednici Odbora udruženja komunalne privrede jeste da je usvajanje novog Granskog kolektivnog ugovora za stambeno-komunalnu djelatnost u obostranom interesu i poslodavaca i sindikata.Međutim, upozorili su na pravni vakuum koji je nastao odlukom Ustavnog suda od 8. oktobra 2024. godine, kojom su ukinute određene odredbe člana 2 ugovora.
Predstavnica Zajednice opština Sanja Živković je ukazala na veliki disparitet između plata zaposlenih u komunalnim privrednim društvima i onih koji rade u lokalnoj upravi. Ova razlika je, prema njenim riječima, jedno od ključnih pitanja koje su opštine prepoznale kao problem, te su Zajednici opština dale mandat da pokrene Inicijativu za ocjenu ustavnosti i zakonitosti Granskog kolektivnog ugovora za stambeno-komunalnu djelatnost.
Komentarišući pravni okvir, pojasnila je da, koliko god se to nameće kao logično rješenje, ne postoji zakonski osnov za uključivanje Zajednice opština kao pregovaračke strane u postupku usaglašavanja teksta jedinstvenog granskog kolektivnog ugovora za komunalne djelatnosti za sva privredna društva, uključujući i ona čiji su osnivači jedinice lokalne samouprave. Naglasila je da će, dok se ne izmijeni zakon, ovo pitanje ostati otvoreno, ali da je u međuvremenu neophodno raditi na ugovaranju uslova za zaposlene u komunalnoj djelatnosti. Dodatno je ukazala da su skupštine opština osnivači opštinskih preduzeća, te u slučaju zaključivanja jedinstvenog granskog kolektivnog ugovora bi bilo neophodno da sve skupštine opština daju saglasnost na pripremljeni tekst ugovora, a imajući u vidu rješenja iz člana 184 Zakona o radu kojim je propisano da se granski kolektivni ugovor, za preduzeća koje nije osnovala Vlada Crne Gore, zaključuje između reprezentativnog sindikata i osnivača.
Predsjednik granskog sindikata za stambeno-komunalnu privredu Raško Mašković je istakao da je nepostojanje granskog kolektivnog ugovora dovelo do pravne nesigurnosti i problema u poslovanju komunalnih privrednih društava. Neophodno je pronaći modalitet za njegovo ponovno donošenje kako bi se zaštitila prava radnika i osiguralo nesmetano funkcionisanje privrednih društava, poručio je Mašković.
Takođe je istakao da ne treba dozvoliti da se Granski kolektivni ugovor smatra odgovornim za loše poslovanje pojedinih komunalnih privrednih društava.
Predstavnici lokalnih uprava i komunalnih privrednih društava istakli su da je povećanje zarada kroz Granski kolektivni ugovor za stambeno-komunalnu djelatnost izazvalo značajne finansijske poteškoće, jer nisu svi osnivači komunalnih privrednih društava, opštine i lokalne samouprave, imali dovoljno budžetskih sredstava za pokrivanje tih troškova.
Predsjednik Odbora udruženja komunalne privrede Privredne komore Crne Gore, Radenko Vujošević istakao je činjenicu da troškovi bruto zarada za zaposlene u privrednim društvima direktno utiču na cijenu komunalnih usluga shodno Uredbi o bližim elementima i metodologiji za određivanje cijena komunalnih usluga. Implementacijom programa Evropa sad II i utvrđivanjem minimalne zarade, članom 101 Zakona o radu, povećani su troškovi po osnovu bruto zarada zaposlenih u komunalnim privrednim društvima, što će u narednom period imati za posledicu porast cijena komunalniih usluga, a sve u skladu sa pomenutom Uredbom. Na navedenu mjeru, komunalna privredna društva su primorana, kako bi održala likvidnost i finansijsko-ekonomsku stabilnost.
Vujošević naglašava da bi postepeno uvođenje ekonomskih cijena komunalnih usluga, u narednom periodu, mogle doprinijeti potpunoj stabilnosti komunalnih privrednih društava, što u ovom trenutku nije slučaj.
Naglasio je da komunalna privredna društva kao ni njihovi osnivači skupštine opština, nijesu bili uključeni oko usvajanja GKU za stambeno-komunalnu djelatnost, koji je Vlada potpisala sa Granskim sindikatom 2023. godine. Navedenim GKU, čija je primjena počela 01.11.2023. godine značajno su uvećani troškovi za bruto zarade zaposlenih, što je stvorilo veliki problem u poslovanju komunalnim privrednim društvima, jer nijesu bila pripremljena za tako veliko uvećanje troškova. Kako su se odredbe GKU kasnije podudarile sa programom Evropa sad II i članom 101 Zakona o radu, postalo je bespredmetno osporavati odredbe GKU koje se odnose na koeficijente za zarade zaposlenih.
Kako je Odlukom Ustavnog suda oglašen neustavnim član 2 GKU, time je i prestala njegova primjena na privredna društva čiji su osnivači skupštine opština, pa se javila hitna potreba za usvajanjem novog GKU za stambeno-komunalnu djelatnost, to je ujedno i zakonska obaveza. U vezi sa navedenim, predloženo je formiranje radne grupe koju bi činili predstavnici: komunalnih preduzeća, vodosnabdijevanja, parking servisa, reprezentativnog granskog sindikata, Zajednice opština i Privredne komore, čiji bi zadatak bio da pripreme nacrt novog Granskog kolektivnog ugovora za stambeno-komunalnu djelatnost, koji bi zadovoljio sve pregovaračke strane. Isti bi bio preko Zajednice opština distribuiran skupštinama opština na razmatranje i dalju nadležnost, u cilju potpisivanja sa reprezentativnim granskim sindikatom, a u skladu sa odredbama Zakona o radu, pojašnjava Vujošević.Na sjednici je razmatran i Nacrt izmjene i dopune Uredbe o bližim elementima i metodologiji za određivanje cijena komunalnih usluga. Predstavnici Udruženje komunalnih preduzeća Crne Gore dostavili su Odboru udruženja komunalne privrede u Privrednoj komori Crne Gore kao i resornom Ministarstvu, Nacrt izmjena i dopuna pomenute Uredbe. Ključni predlozi izmjena odnose se na član 6 Uredbe, kojim se preciznije određuju korektivni faktori za obračun cijena usluge po kategorijama korisnika. Korektivni faktor za fizička lica određen je na vrijednost 1, dok su za pravna lica i preduzetnike predložene različite vrijednosti u zavisnosti od djelatnosti.
Lana Radunović, Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera istakla je da se ova inicijativa posebno odnosi na vrijednosti koeficijenata, koji su, navodi ona, bili ključni razlog zbog kojeg je sama Uredba stavljena van snage, odnosno zbog kojeg je Ustavni sud donio odluku da se određeni članovi ponište, a Uredba proglasi neustavnom.
S tim u vezi, navodi Radunović, Privredna komora Crne Gore dostavila je Ministarstvu finalni nacrt Uredbe sa usvojenim komentarima i predlozima predstavnika komunalnih privrednih društava, te da su saglasni sa njim.
– Ono što želimo iznijeti kao predlog koji će biti upućen resornom Ministarstvu, kako bismo izbjegli eventualnu novu odluku o neustavnosti od strane Ustavnog suda, jeste upravo pitanje koeficijenata, odnosno korektivnih faktora koji su predloženi u finalnoj verziji Uredbe – kazala je ona.
Prema njenim riječima, neophodno je razmotriti usvajanje dva korektivna faktora: jedan za domaćinstva, sa vrijednošću 1, a drugi za sve korisnike koji ne spadaju u kategoriju fizičkih lica. Za ovu drugu kategoriju maksimalna vrijednost faktora biće 10, a njegovo konkretno određivanje biće u ingerenciji lokalne samouprave.
Predsjednik Odbora, Radenko Vujošević ističe, da se ovom izmjenom Uredbe u članu 6, želi pravno urediti jedna sporna situacija za komunalna privredna društva , jer je ranijom Odlukom Ustavnog suda oglašena neustavnom odredba član 6 u stavu 2 i 3. Očekujemo od resornog Ministarstva da na osnovu dostavljenog nacrta Uredbe, u skladu sa Zakonom i predviđenim procedurama, pokrenu postupak pred Vladom u cilju izmjene i dopune predmetne Uredbe. Sjednicu je vodio predsjednik Odbora Radenko Vujošević, a u radu su, pored članova, učestvovali sekretarka Odbora, Maja Grbavčević, direktor Udruženja vodovodnih preduzeća Milan Bulatović, Sanja Živković iz Zajednice opština, Raško Mašković, predsjednik Sindikata stambeno-komunalne privrede, te predstavnici Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, Lana Radunović i Ivan Stanišić.
