Uslovi za razvoj vještačke inteligencije na Zapadnom Balkanu: gdje se nalazimo i šta nas očekuje?
Privredna komora Crne Gore organizovala je 5. maja seminar „Uslovi za razvoj vještačke inteligencije na Zapadnom Balkanu: gdje se nalazimo i šta nas očekuje?“, u okviru projekta Komorskog investicionog foruma Zapadnog Balkana, koji se realizuje uz podršku Evropske komisije. Seminar je okupio predstavnike poslovne zajednice, institucija i stručne javnosti sa ciljem da otvori dijalog o stepenu spremnosti ekonomija regiona za razvoj i primjenu vještačke inteligencije, kao i o izazovima i prilikama koje ova tehnologija donosi u procesu evropskih integracija i jačanja regionalne konkurentnosti.
U uvodnom obraćanju, predstavnik Privredne komore Crne Gore Vladimir Tomić istakao je da seminar predstavlja dio širih regionalnih aktivnosti usmjerenih ka jačanju ekonomskih kapaciteta Zapadnog Balkana i njegovom boljem pozicioniranju na evropskom tržištu.
„Cilj projekta je unapređenje konkurentnosti ekonomija Zapadnog Balkana i njihova bolja integracija u zajedničko regionalno tržište, što predstavlja važan korak ka efikasnijoj pripremi kompanija za poslovanje na tržištu Evropske unije“, poručio je Tomić.
Predavanje je održao Miloš Vuković iz Fidelity Consulting-a, koji je predstavio pregled globalnih i regionalnih trendova u razvoju vještačke inteligencije, uz poseban osvrt na stanje u zemljama Zapadnog Balkana i poziciju Crne Gore u odnosu na region i Evropsku uniju.
Kako je naglasio, vještačka inteligencija više nije tema rezervisana za tehnološki sektor, već pitanje ukupne konkurentnosti privrede i sposobnosti kompanija da odgovore na sve kompleksnije tržišne izazove.
„Suština današnje teme je vrlo jednostavna, vještačka inteligencija više nije tehnološka egzotika, već uslov konkurentnosti. Ona više nije pitanje samo IT sektora, već pitanje produktivnosti, javnih usluga, energetike, turizma, obrazovanja, javnih nabavki i ukupnog ekonomskog razvoja“, kazao je Vuković.
On je istakao da crnogorske kompanije ne treba da posmatraju AI kao futuristički koncept ili isključivo tehnološku inovaciju, već kao konkretan alat za unapređenje poslovnih procesa, od analize tržišta i upravljanja zalihama, preko komunikacije sa klijentima i pripreme dokumentacije, do kontrole troškova i procjene rizika.
Govoreći o konkurentskim efektima razvoja AI, Vuković je upozorio da će razlika između kompanija koje usvajaju nove tehnologije i onih koje odlažu prilagođavanje postajati sve izraženija.
„AI neće zamijeniti svakog čovjeka, ali će kompanije koje koriste AI ozbiljno ugroziti one koje ga ignorišu. Ko danas uči da koristi AI, sjutra će imati prednost. Ko čeka da se sve reguliše, vrlo vjerovatno će čekati dok konkurencija već radi brže, jeftinije i pametnije“, naglasio je Vuković.
Tokom prezentacije ukazao je da se Crna Gora trenutno nalazi u početnoj fazi primjene vještačke inteligencije. Iako postoji rastuće interesovanje i sve češća individualna upotreba alata poput generativnih AI sistema, još uvijek ne postoji sistemski i strateški vođena implementacija u poslovnom sektoru i javnim politikama.
Vuković je istakao da Crna Gora raspolaže solidnim ljudskim kapitalom i pokazuje potencijal za ubrzan razvoj u ovoj oblasti, ali ključni izazovi ostaju nedostatak nacionalne AI strategije, regulatornog okvira, budžetske podrške, pilot-projekata i snažnijeg inovacionog ekosistema.
Posebno je apostrofirao na sektore u kojima Crna Gora ima najveći potencijal za bržu i efikasniju primjenu AI rješenja. Kao oblasti sa najvećim komercijalnim i strateškim potencijalom izdvojio je turizam, kroz personalizovane usluge, optimizaciju kapaciteta i predikciju tražnje; energetiku, kroz unapređenje upravljanja sistemima i integraciju obnovljivih izvora; kao i oblast javnih finansija i javnih nabavki, gdje AI može doprinijeti većoj transparentnosti, detekciji rizika i efikasnijem upravljanju javnim resursima.
Zaključio je da budući razvoj vještačke inteligencije u Crnoj Gori i regionu zahtijeva snažniju koordinaciju između privrede, akademske zajednice i javnih institucija, kao i aktivnije korišćenje evropskih instrumenata podrške. Učesnici su saglasni da region još uvijek ima prostor da ubrza razvoj i nadoknadi institucionalno kašnjenje, ali da je za to neophodno brzo i koordinisano djelovanje.
Na kraju, Vuković je poručio da razvoj vještačke inteligencije nije samo tehnološko pitanje, već važan faktor buduće konkurentnosti, produktivnosti i održivog ekonomskog razvoja Zapadnog Balkana.
