Interreg Europe – Evropske politike za jačanje međuregionalne saradnje
U Kopenhagenu je 16. i 17. aprila 2026. održan skup “Evropo, sarađujmo”, u okviru Programa Interreg Europe (Evropske teritorijalne saradnje), jednog od najznačajnijih evropskih foruma posvećenih jačanju međuregionalne saradnje i unaprjeđenju efikasnosti razvojnih politika na lokalnom i regionalnom nivou. Predstavnice Privredne komore Crne Gore, Tanja Radusinović i Dragana Šofranac učešće na ovom događaju iskoristile su kao dobru priliku za razmjenu iskustva sa partnerima iz 35 evropskih zemalja, kao i za promociju inicijativa i aktivnosti koje se sprovode u Crnoj Gori u domenu lokalnog razvoja i evropske teritorijalne saradnje. Predstavnice Komore upoznale su se sa najnovijim standardima, praksama i dostignućima kroz Policy Learning Platformu koja se nalazi u fokusu ovog događaja usmjerenog na sticanje znanja i uspostavljanje partnerstava među donosiocima odluka i stručnjacima širom Evrope, u cilju unaprjeđenja javnih politika. Tokom dvodnevne sesije održane su tematske panel diskusije, interaktivne radionice, sesije za umrežavanje i studijske posjete kroz koje se učesnici upoznaju sa primjerima uspješnih projekata u oblasti regionalnog razvoja i saradnje među evropskim regionima.
Panel diskusije nisu slučajno posvećene onome što dobrim dijelom čini težište evropskih razvojnih i inovativnih iskoraka, a tiče se ambicioznih projekata u oblasti resursno efikasne i ekološki održive proizvodnje, gradnje i pružanja usluga. Impozantan broj i kvalitet predstavljenih rješenja jasno pokazuju kako su održivi i cirkularni ekonomski modeli podigli kvalitet organizacije i efikasnost lokalnih biznisa. Takođe, predstavljeni projekti na praktičan način demonstriraju i zašto je Evropa još uvijek globalni lider u ekološki inovativnim tehnologijama i kako svoju konkurerentsku prednost strateški gradi u nišama gdje već dokazano postoji najveći prostor za razvoj troškovno efikasne proizvodnje i usluga u poređenju sa tradicionalnim, energetski intenzivnim modelima poslovanja. Kroz niz konkretnih primjera može se jasno uočiti kako cirkularna ekonomija funkcioniše u praksi i kakve benefite donosi lokalnoj zajednici.
Danska se često ističe kao jedan od najnaprednijih primjera primjene principa cirkularne ekonomije, prvenstveno zbog svoje sposobnosti da uspješno poveže lokalne biznise, javne politike i inovacije. U Danskoj se razvio čitav sektor malih biznisa specijalizovanih za popravku elektronike, otkup, popravku i redizajn stare odjeće i sličnih poslovnih servisa poznatih kao “repair economy” koji produžavaju životni vijek proizvoda i istovremeno stvaraju nova radna mjesta na lokalnom nivou. Kao rezultat toga, dolazi do niskog ulaznog praga za preduzetnike, razvoja zanatskih i tehničkih vještina, zadržavanja novca unutar lokalne zajednice umjesto njegove potrošnje na uvoz novih proizvoda, razvoja mikro-ekonomije zasnovane na razmjeni i ponovnoj upotrebi resursa.
Velike kompanije takođe imaju značajnu ulogu u ovom procesu. IKEA kroz svoje programe otkupa, popravke i ponovne prodaje namještaja aktivno uključuje male lokalne biznise u cirkularni lanac vrijednosti. Time se povećava potražnja za servisnim i logističkim uslugama na lokalnom nivou. Analizom ovih primjera mogu se izdvojiti ključni principi uspjeha: fokus na lokalne resurse, pretvaranje otpada u vrijedne sirovine, razvoj uslužnih modela umjesto isključivo prodajnih, kao i snažna saradnja između različitih aktera. Takođe, važnu ulogu ima i postepeno skaliranje inovacija.
Skup u Kopenhagenu potvrđuje da Interreg Europe dugoročno nosi ulogu okupljanja Evrope oko samog jezgra najuspješnijih i najkonkurentnijih kreatora razvoja koji je podržan finansijskim sredstvima namijenjenih uspostavljanju konkretnih vidova saradnje između kompanija, javnog sektora i lokalnih zajednica, što je temeljna ideja ovog Programa. Kroz partnerstva i razmjenu znanja i resursa, omogućava se brže širenje inovacija i jačanje politika podrške biznisu, što doprinosi većoj otpornosti lokalne ekonomije i efikasnijem odgovoru na savremene izazove održivog razvoja.
