Digitalizacija drumskog transporta kroz elektronski tovarni list
Privredna komora Crne Gore je 6. juna organizovala okrugli sto „Drumski transport u savremenim uslovima poslovanja“.
Predsjednica Privredne komore dr Nina Drakić istakla je važnost skupa kao značajnu priliku da se, kroz dijalog između privrede, institucija i međunarodnih partnera, sagledaju ključna pitanja i pravci razvoja sektora drumskog transporta.
– Privredna komora Crne Gore prepoznaje drumski transport kao ključnu komponentu nacionalne i međunarodne logističke infrastrukture. Aktivno doprinosimo unapređenju ovog sektora kroz različite aktivnosti, među kojima su najznačajnije Usklađivanje redova vožnje, Obuke i sertifikacija i Izdavanje TIR i ATA karneta – kazala je predsjednica Drakić.
Podsjeća da je Centar za edukaciju u drumskom saobraćaju Privredne komore Crne Gore, akreditovan od strane IRU-a osnovan 2017. Godine, te da pruža obuke za vozače i menadžere u prevozu, kao i polaganje ispita za sticanje sertifikata o stručnoj osposobljenosti.
– Vozači koji dobiju sertifikat (KOD95) mogu da voze u svim državama članicama ITF-a (Međunarodnog transportnog foruma koji čini 59 država). Do danas smo organizovali 321 obuku za 4902 kandidata – rekla je ona.
Ministarka saobraćaja Maja Vukićević zahvalila je Privrednoj komori Crne Gore na organizaciji događaja i ulozi koju, kao predsjedavajuća Asocijacije balkanskih komora, ove godine aktivno preuzima u podsticanju regionalne saradnje i razmjeni stručnih i praktičnih znanja.
Izrazila je zadovoljstvo što skupu prisustvuje Filip Patrik, predstavnik Međunarodne organizacije za drumski saobraćaj (IRU), što potvrđuje značaj teme i podršku reformama koje Crna Gora sprovodi u sektoru transporta.
– Drumski saobraćaj nije samo sredstvo povezivanja – on je ključni oslonac naše ekonomije. Njime se ne prenose samo roba i ljudi, već i znanje, inovacije i pospješuje međusobna saradnja. Uprkos toj ulozi, suočavamo se sa izazovima koji zahtijevaju modernizaciju – kako kroz efikasnije upravljanje, tako i kroz digitalizaciju i usklađivanje sa evropskim standardima. Zato posebno pozdravljam inicijativu Privredne komore Crne Gore na realizaciji pilot projekta elektronskog tovarnog lista – eCMR. Uvođenje ovog sistema ne samo da predstavlja značajan iskorak u digitalizaciji transportnih i logističkih procesa, već i doprinosi većoj transparentnosti i efikasnosti, olakšava poslovanje, te otvara vrata punoj integraciji sa evropskim i međunarodnim praksama – rekla je ministarka Vukićević, dodajući da Ministarstvo saobraćaja prepoznaje značaj ovog projekta i daje mu punu podršku.
Patrick Philip, direktor za sertifikaciju i standarde Međunarodne organizacije za drumski saobraćaj (IRU) naglasio je u svom predavanju da su reforme u drumskom transportu ključne za osiguranje efikasne mobilnosti i logistike, ali i za unapređenje ekonomske stabilnosti i bezbjednosti na putevima. Posebno se osvrnuo na profesionalizaciju sektora i digitalizaciju kroz uvođenje e-CMR sistema.
On je takođe istakao da manjak kvalifikovanih profesionalnih vozača i nepovoljna starosna struktura predstavljaju ozbiljan izazov u mnogim zemljama.
-Ako ne preduzmemo odlučne korake kako bismo osigurali zamjenu starijih vozača, nestašica kadra će se u narednim godinama samo produbljivati – upozorio je Philip, dodajući da je u Evropi čak 30% vozača starije od 55 godina, dok je udio mladih ispod 25 godina gotovo zanemarljiv.
Naglasio je i važnost digitalizacije kroz elektronski tovarni list (e-CMR), koji omogućava veću transparentnost, efikasnost i bezbjednost u transportu robe. Apostrofirao je da se Crna Gora, zbog koraka koje preduzima u oblasti reformi transporta, kreće u dobrom pravcu i da služi kao pozitivan primjer u regionu.
-Pozivam sve donosioce odluka da reforme posmatraju sistemski, sa političkom voljom, preciznom dijagnozom sektora i koordinisanom implementacijom. Reforma drumskog prevoza nije samo tehnički zadatak, to je strateški potez za unapređenje bezbjednosti, trgovine i održivog razvoja – zaključio je Filip.
Predsjednica Drakić je uručila zahvalnicu Privredne komore predstavniku Međunarodne transportne organizacije, gosp. Patrick Philip, za njegov izuzetan doprinos i dugogodišnju, uspješnu saradnju.
Profesor dr Velibor Peulić govorio je o ključnim faktorima koji trenutno oblikuju drumski transport u Crnoj Gori.
– Drumski transport u Crnoj Gori predstavlja nezamjenjiv stub nacionalne logistike, kako zbog strateškog geografskog položaja, tako i zbog njegove ključne uloge u povezivanju zemlje sa regionalnim i evropskim tržištima. Upravo zato, sektor drumskog prevoza nosi ogroman potencijal, ali i odgovornost da se prilagodi savremenim uslovima poslovanja – kazao je on.
Posebno je istakao značaj implementacije e-CMR protokola i eFTI standarda, koji Crnoj Gori omogućavaju ulazak u novu fazu razvoja logistike, koja se zasniva na digitalnoj dokumentaciji, automatizaciji procesa i transparentnijoj razmjeni podataka između svih učesnika u lancu snabdijevanja.
U kontekstu održivosti, naglasio je da budućnost transporta zavisi od sposobnosti da se odgovori na klimatske izazove i zahtjeve EU zelene agende. U tom pravcu, Crna Gora već razvija mehanizme za uvođenje vozila na alternativna goriva, promoviše ESG standarde i ulaže u intermodalnu infrastrukturu, sa ciljem da Luka Bar postane centralni logistički čvor za region.
-Crna Gora ima realan potencijal da postane model moderne, digitalizovane i održive logistike na Zapadnom Balkanu. Uslov za to je snažnije povezivanje privatnog sektora, države i međunarodnih aktera kroz strateške projekte i reforme – zaključio je Peulić.
Na kraju, programer Željko Bajšanski demonstrirao je e-platformu koja je još u razvoju a odnosi se na kreiranje elektronskog CMR-a. Prema njegovim riječima, u okviru ove platforme su svi učesnici procesa vidljivi, što olakšava međusobnu razmjenu podataka. Platforma obuhvata sve faze procesa kreiranja novog dokumenta po CMR obrascu, sa podacima ko su pošiljalac, primalac, prevoznici, o kakvoj je robi riječ, gdje je odredište, a sadrži i paritete odnosno incoterms i druge podatke.
-Platforma integriše vještačku inteligenciju koja može da se iskoristi za kreiranje CMR dokumenta putem glasa – rekao je Bajšanski.
Zaključeno je da bez dijaloga između institucija, privrede i stručne zajednice nema istinskog napretka, a reforme u drumskom transportu nisu samo tehničke, one su suštinske za ekonomsku otpornost, sigurnost i konkurentnost naše zemlje.
Skup je moderirao Balša Ćulafić, koordinator za saradnju sa međunarodnim komorskim asocijacijama u PKCG.
