O Konceptu prostornog plana sa predstavnicima energetike, turizma, saobraćaja i marikulture

Privredna komora i Ministarstvo ekologije, prostornog planiranja i urbanizma organizovali su 3. februara drugi okrugli sto o Konceptu prostornog plana Crne Gore za period do 2040. godine.

Skup je bio fokusiran na razmjenu mišljenja predstavnika radnog tima koji je sačinio koncept i poslovne, akademske i NVO zajednice o održivom razvoju turizma, energetike, saobraćaja i marikulture.

Direktorica Sektora udruženja Privredne komore Slavica Pavlović u pozdravnoj riječi je istakla uspješnost prethodnog skupa, jer se na osnovu diskusija pokazalo da u konceptu postoje određene nejasnoće i rješenja koja bi trebalo unaprijediti i redefinisati, a čemu će doprinijeti i zaključci sa ovih okruglih stolova.

Ivan Nedović iz Ministarstva ekologije, prostornog planiranja i urbanizma istakao je da novi prostorni plan, koji je u fazi koncepta, predstavlja strateški važan dokument kojim se definišu ciljevi prostornog razvoja Crne Gore. Kazao je da je koncept dobio pozitivno mišljenje nadležnog savjeta, te da je objavljen na sajtu Ministarstva i poslat na mišljenje, što će doprinijeti da se dobije što kvalitetniji planski dokument.

Mr Svetlana Jovanović, rukovoditeljica Radnog tima za izradu plana je pozvala zainteresovanu javnost da sugestijama i konstruktivnim kritikama doprinese kreiranju kvalitetnog dokumenta koji će državi omogućiti optimalan razvoj i biti alat za otklanjanje određenih ograničenja iz prošlosti.

– Vizija razvoja je optimistična, bez obzira na neke aktuelne privredne okolnosti. Koncept plana obuhvata sve oblasti, ali uvijek treba naglasiti da razvoj privrede, prostora i infrastrukture nije ostvarljiv ako ne obezbjedimo saobraćajno povezivanje svih regiona u Crnoj Gori. U tom smislu, konceptom su predložene razvojne zone i koridori, a cilj je da se Crna Gora poveže unutar sebe i sa Evropom, te na taj način otvori razvojne šanse i ostvari svoju plansku viziju – rekla je Jovanović, dodajući da će se narednih mjeseci raditi na Nacrtu prostornog plana.

Tokom okruglog stola, članovi Radnog tima istakli su da je konceptom obuhvaćeno nekoliko scenarija razvoja turizma: nastavak intenzivnog razvoja, koji karakteriše rast privatnog smještaja, niži nivo  kontrole i zaštite prostora, zatim scenario intenzivne zaštite prostora i održavanja postojećeg nivoa razvoja, te onaj za koji se planer opredjelio – odgovoran, uravnotežen razvoj – prosperitetna, ekonomski, socijalno i ekološki razvijena Crna Gora.

– Danas 80 odsto smještajnih kapaciteta čine privatni apartmani, a 20 odsto hoteli i ako se taj trend nastavi nekontrolisano do 2030, bilo kakvi planovi će morati biti veoma kompleksni kako bi se prevazišla sva ta gužva koja će se dogoditi u primorskom regionu. Mora se nastupiti proaktivno i restriktivno u tom smislu. Na nivou Crne Gore, potrebno je usporiti rast smještajnog kapaciteta u globalu, ali i podsticati rast visoko kvalitetnih kapaciteta – ocijenio je Siniša Topalović iz Radnog tima.

Destinacije Primorskog regiona prepoznate su na globalnom nivou kao odredišta visokog ranga kvaliteta usluge i sofistikacije prostora koje na inovativan i napredan način isporučuju turistički doživljaj Mediterana i mediteranskog zaleđa najzahtijevnijim tržišnim segmentima. Središnji region kroz raznovrsnost doživljaja tokom cijele godine stvara motiv posjete inovativnom, naprednom i atraktivnom području koje spaja urbani i ruralni karakter države. Sjeverni region je destinacija visokog nivoa kvaliteta doživljaja prirode i ruralnog ambijenta Crne Gore dostupnog tokom cijele godine kroz bogatstvo održivih turističkih proizvoda i iskustava, navodi se u konceptu. Između ostalog, istaknut je značaj diverzifikacije smještajnih kapaciteta što podrazumijeva izgradnju ne samo hotela, već rizorta, šaleia, glampinga i ruralnih kapaciteta, te razvoj sistema centara za posjetioce. Prostornim planom definisano je 10 prioritetnih razvojnih zona.

U konceptu su navedeni saobraćajni razvojni koridori, prioriteti koji uključuju autoput i brze saobraćajnice sa obilaznicama, povezivanje evropskom mrežom, prestrukturiranje, saniranje i modernizaciju željezničkog saobraćaja, izgradnju unapređenje postojećih i izgradnju manjih aerodroma određenih kategorija, kao i intenzivniji razvoj luka uz izgradnju Luke Risan koja bi bila otvorena za međunarodni saobraćaj.

Istaknuta je, između ostalog, dilema koja se odnosi na izgradnju brze saobraćajnice na primorju, uz ocjenu da je neophodno naći rješenje koje u prostornom smislu neće negativno uticati na Boku Kotorsku.

U oblasti energetike, glavni ciljevi razvoja se odnose na sigurnost snabdijevanja energijom, razvoj konkurentnog tržišta i održiv ekonomski razvoj (uz veće korišćenje potencijala energetske efikasnosti, održivih izvora, razvoj infrastrukture i dekarbonizaciju u skladu sa obavezama prema Energetskoj zajednici).

Konceptom su istaknuti ciljevi planiranja novih lokaliteta za razvoj marikulture i njenog sinergetskog razvoja sa turizmom (podsticanje održivog privrednog razvoja i razvoj “plavih” privrednih sektora), zatim zaštita lokaliteta podvodnih izvora (vrulja) i dotoka slatke vode, te razvoj „plavog rasta“ u skladu sa EUSAIR Strategijom.

Učesnici u diskusiji su, između ostalog, ocijenili da se postizanje klimatske neutralnosti mora desiti na pravedan i ekonomski održiv način, te da će svaki procenat usklađivanja sa ciljevima dekarbonizacije uticati na živote ljudi. Takođe je ocijenjeno da Prostorni plan treba tretirati kao sanacioni, s obzirom na nagomilane probleme koje adresira a javili su se tokom prethodnih decenija. Istaknuto je da plan treba da omogući razvoj, ali i da štiti prostor, te predstavlja mjeru kompromisa koji će pomiriti energetičare i zaštitnike životne sredine.

Koncept treba da obuhvati i kapacitete za skladištenje vodonika za koji je ocijenjeno da predstavlja gorivo budućnosti, čulo se na skupu.

Neophodno je njime predvidjeti izgradnju potpuno novog kontejnerskog terminala luke Bar, koji se sada nalazi u gradskoj zoni i potrebno ga je izmjestiti.

Ukazano je na problem što prije izrade koncepta nije sproveden popis stanovništva, bitan za utvrđivanje stambenih potreba stanovništva.

Diskutanti su stava da je potrebno definisati obavezu države da u određenom roku nakon usvajanja Prostornog plana donese planove nižeg reda kako bi se rješenja efikasno implementirala.

Čula su se i razmišljanja da bi prostorni plan trebalo da uključuje misiju razvoja turizma, SWOT analizu koja bi prepoznala uska grla, te definisane strateške ciljevi koji bi doprinijeli rastu prihoda i unapređenju upravljanja turističkim razvojem.

Takođe, privrednici smatraju da se prostorni plan mora nadovezati na strategiju privredno ekonomskog razvoja, te da nedostaci takvih strategija i neusaglašenost sektorskih planova izuzetno otežavaju donošenje ovog važnog dokumenta.