Zamjenom azbestnih cijevi do manje gubitaka na mreži
Odbor udruženja komunalne privrede Privredne komore razmotrio je tokom sjednice održane 4. jula status projekta “Unapređenje efikasnosti vodosnabdijevanja zamjenom azbestno-cementnih cjevovoda na području Crne Gore”, kao i selektivno sakupljanje otpada.
Sjednicu je u odsustvu predsjednika OU, vodio Milan Bulatović, pomoćnik direktora vodovodnog preduzeća Bijelo Polje, uz podršku sekretarke Maje Grbavčević, a u radu su učestvovali predstavnici Ministarstva ekologije,prostornog planiranja i urbanizma, Ministarstva ljudskih i manjinskih prava, Eko fonda, PROCON-a, lokalnih samouprava, Zajednice opština, Udruženja vodovoda i Centra za stručno obrazovanje.
Tokom sjednice su Sokolj Beganaj iz Ministarstva ljudskih i manjinskih prava, te Ljiljana Garić i Dragiša Damjanović iz Centra za stručno obrazovanje govorili o Programu zapošljavanja Roma i Egipćana, čiji je cilj uključivanje ove populacije u formalni rad i smanjenje sive ekonomije. Pozvali su poslodavce iz sektora Komunalnih usluga da razmotre mogućnosti većeg uključivanja Roma u svoje poslovanje, dok su privrednici ukazali na pozitivna iskustva radnog angažovanja ove populacije. Ukazano je na neophodnost da se Romi prethodno stručno osposobe, čime će ujedno steći polazne kvalifikacije za ove poslove.
Odbor je informisan o statusu projekta “Unapređenje efikasnosti vodosnabdijevanja zamjenom azbestno-cementnih cjevovoda na području Crne Gore” koji je ocijenjen kao jedan od strateških za našu državu.
Prema riječima Dragutina Sekulovića iz PROCON-a, projekat će omogućiti efikasnu zamjenu azbestno-cementnih cijevi i unapređenje cjelokupnog sistema vodosnabdijevanja u Crnoj Gori, i u potpunosti je usklađen sa nacionalnom Strategijom održivog razvoja. Izabrani konsultant je zadužen da izradi studiju izvodljivosti projekta sa cost benefit analizom, koja bi trebalo da bude završena u prvom kvartalu naredne godine kada će se bliže znati finansijski okvir projekta.
– Neka procjena je da će vrijednost projekta preći 200 miliona eura, što je ogroman iznos za lokalna preduzeća i smatramo da se projekat neće moći realizovati bez EU podrške. Potrebno je u međuvremenu da utvrdimo kadrovske i druge potencijale vodovodnihpreduzeća i otklonimo nedostatke prije nego uđemo u realizaciju investicije – kaže Sekulović.
Predsjedavajući Milan Bulatović smatra da su azbestne cijevi, ukupne dužine oko 614 kilometara i starosti preko 50 godina jedan od gorućih problema, jer uzrokuju velike gubitke na mreži i prekide u vodosnabdijevanju.
Privrednici su tokom diskusije istakli da će projekat imati višestruke efekte na funkcionalnost i održivost vodovodnih preduzeća, te da su benefiti toliki da bi, ukoliko bi se finansirao iz kredita, došlo do povrata investicije za 10-ak godina. Predstavnici Udruženja vodovoda su ukazali da bi se na ovom i sličnim projektima više trebalo koristiti njihovo stručno znanje, umjesto angažovanja stranih konsultanata.
Igor Jovanović iz Direktorata za upravljanje otpadom i komunalni razvoj u Ministarstvu ekologije i prostornog planiranja, kazao je da su 20 godina otkako je propisana obaveza selektivnog sakupljanja otpada rezultati jako loši, te da cilj od 50 odsto reciklaže ukupnog otpada koji treba da se postigne do 2030. izgleda daleko. Podaci pokazuju da se reciklira svega do 15 odsto i to zahvaljujući privatnim preduzećima dok je kod komunalnih preduzeća “entuzijazam splasnuo”. Upozorio je da će država, ukoliko se ne ispuni evropski cilj, morati da plaća velike penale, te najavio sastanke sa predstavnicima opština na kojima bi se ukazalo još jednom na važnost selekcije otpada.
Predstavnici opština i komunalnih preduzeća su istakli da je neophodno riješiti problem regionalne deponije za Sjever, uz mišljenje da bi ona mogla biti u Bijelom Polju ili Mojkovcu. Takođe, ukazuju da kod građana treba jačati edukaciju i razvijati ekološku svijest kako bi više radili na selekciji komunalnog otpada.
Na sjednici je još jednom ukazano na, prema riječima privrednika, neadekvatnu metodologiju utvrđivanja cijena za komunalne usluge koja onemogućava održivost preduzeća iz ove oblasti, a takođe su istakli i potrebu da Eko fond opredjeljuje značajnija sredstva podrške komunalnoj privredi. Nemanja Peković, Eko fond, kazao je da su za 2023. godinu opredijelili 1,5 miliona eura ove podrške, te pozvao predstavnike opština da kandiduju projekte koji bi na ovaj način bili finansirani.
