Na OU energetike i rudarstva prezentovan Energetski bilans Crne Gore za 2023. godinu

U fokusu sjednice Odbora energetike i rudarstva Privredne komore Crne Gore, održane 25. novembra, bio je energetski bilans Crne Gore za 2023. godinu.

Saopšteno je da će, ukoliko hidrološka godina bude na nivou dosadašnjih prosjeka, Crna Gora naredne godine imati višak električne energije od 486 gigavat sati (GWh), gdje bi potreba za uvozom struje postojala samo u avgustu i septembru, kada bi proizvodnja iz hidroelektrana bila na očekivanom minimumu.

U radu sjednice koju je vodio predsjednik Odbora Nikola Kovačević uz podršku sekretara Ranka Vukmirovića, pored članova, učestvovali su i potpredsjednik Privredne komore Dragan Kujović, predstavnica Ministarstva kapitalnih investicija, Maja Pavićević, predstavnik EPCG Marko Delibašić, predsjednik Odbora direktora Rudnika uglja Dušan Janjušević, te predstavnici CEDIS-a Boris Ostojić i Stevan Živković.

Načelnica Direkcije za obnovljive izvore energije, Maja Pavićević prezentovala je energetski bilans Crne Gore za 2023. godinu.

Ona je kazala da je za 2023. godinu planirana proizvodnja u iznosu od 3.598,25 GWh što je za 2,25% više u odnosu na prvobitni plan, odnosno oko 12,83% više od projektovanog ostvarenja, u 2022. godini.

– U 2021. godini ostvaren je suficit električne energije od 168,72 GWh, a u 2022. godini se očekuje suficit od 97,06 GWh, dok je za 2023. godinu planiran suficit od 486,11 GWh. U 2023. godini EPCG planira staviti u pogon solarne elektrane „Brana Slano“ i „Brana Vrtac“ ukupne snage 3,7 MW i u kontinuitetu realizovati projekte Solari 3000+/500+ i 5000+ što će obezbijediti novu snagu od 11-44 MW-  kazala je ona. Dodala je da će ovi projekti značajno povećati instalisanu snagu solarnih elektrana koja će na kraju naredne godine iznositi do 50 MW .

Kada je u pitanju ukupna proizvodnja električne energije u Crnoj Gori u 2023. godini, na pragu elektrana, kazala je da je planirana na 3.598.25 GWh, što je za 12.84% više od procjene ostvarenja u 2022. godini.

– Procijenjena proizvodnja električne energije u 2022. godini biće manja za 12,63% od ostvarene u 2021. godini. Osnovni razlog za to je nepovoljna hidrološka situacija koja će uzrokovati nižu proizvodnju u hidroelektranama za oko 25% u odnosu na planiranu – navela je Pavićević.

Istakla je da je u 2023. godini planirano da se više od polovine električne energije, proizvede iz hidroelektrana odnosno 51,20%; termoelektrana 38,55%,dok će vjetroelektrane proizvesti 9,11%, a solarne 1.14%.

– Planirana bruto potrošnja električne energije u Crnoj Gori za 2023. godini iznosi 3.112,14 GWh, što je više 0,6% u odnosu na procjenu ostvarenja potrošnje u 2022. godini, a za 10,59% manje u odnosu na ostvarenu bruto potrošnju iz 2021. godine – kazala je Pavićević.

Ona se osvrnula i na podmorski kabl između Crne Gore i Italije, istakavši da je puštanjem u rad i eksploataciju prve faze, Crna Gora postala značajna karika u tranzitu električne energije u oba pravca.

Marko Delibašić, Direkcija za upravljanje energijom EPCG, kazao je da je s’ aspekta EPCG proizvodnja u 2023. godini planirana na 3567 GWh, i to: HE Perućica 920 GWh; HE Piva 750 GWh; mHE 5 GWh; TE Pljevlja 1.387 GWh; OIE 505 GWh, dok je potrošnja planirana na 2 560 MgWH.

– Očekuje nas stabilizacija cijena tokom 2023. godine, u smislu da će Q1 i Q4 biti skuplji od Q2 – istakao je on.

Predstavnici CEDIS-a Boris Ostojić i Stevan Živković kazali su da je ova kompanija i u oktobru ostvarila rekordno nizak nivo gubitaka na mreži od 10,35 odsto, što je za 2,18 odsto manje u odnosu na isti period prethodne godine.

Oni su naveli da je, za period januar – oktobar stepen gubitaka sveden na 11,44 odsto, čime se umanjila i ukupna količina električne energije, potrebne za pokrivanje gubitaka. U odnosu na 2021. godinu ostvarena je ušteda od 16.059 MWh električne energije, čija je vrijednost na referentnoj HUPX berzi za navedeni period 4,4 miliona eura. Međutim, najveći problem CEDIS-a ne predstavlja smanjenje gubitaka, već njihova cijena.

Istakli su da svako smanjenje donosi uštede, ali da su u obavezi da tu energiju nabavljaju na tržištu, te se od sredine 2021. godine nalaze u velikom problemu, jer trpe značajne gubitke usljed nabavke struje po cijeni od 116 eura, dok je fakturišu na 52 eura. Smatraju da država mora sagledati elektroenergetski sistem u cjelini, kako bi se odluka po ovom pitanju donijela u što kraćem roku.Takođe, naveli su da se zbog svakodnevnih problema koje imaju na terenu mora povesti računa o odredbama Zakona o planiranju i izgradnji objekata čija je izrada u toku.

Predsjednik Odbora direktora Rudnika uglja, Dušan Janjušević govorio je o pozitivnim rezultatima ovog Društva koji su postignuti u prethodnom periodu.

– Do kraja ove godine, vjerovatno ćemo imati najbolji rezultat u eksploatacije otkrivke od osnivanja – istakao je on.

Prema njegovim riječima, ostvarena količina otkrivke u oktobru bila je za 63, 3 odsto veća od prvobitnog plana, a 85 odsto veća u odnosu na oktobar 2021. godine, dok je ostvarena ukupna količina od 7.001.138 kubnih metara čvrste mase otkrivke. Za isti period, u odnosu na prethodnu godinu, ostvarenje plana premašeno je za više od 27 odsto.

Janjušević je takođe istakao da je neophodno da država napravi energetski plan izlaska iz uglja, na šta se, smatra on, ne obraća dovoljno pažnje, ističući da 53 odsto ukupno proizvedene energije dolazi iz uglja. On smatra da bi od važnosti bilo i osnivanje posebnog Ministarstva za energetiku i rudarstvo, posebno imajući u vidu trenutnu svjetsku krizu u ovoj oblasti.

– Moramo naći još načina da smanjimo CO₂ kako bismo termoelektranu što duže držali aktivnom, jer  postoji konstantna potražnja za ugljem – kazao je on, dodajući da se zelena tranzicija mora neminovno dogoditi, ali da je potrebno odložiti na određeni period.

Na kraju, Sekretar Odbora Ranko Vukmirović, prezentovao je Plan rada OU energetike i rudarstva za 2023. godinu, te pozvao sve članove da daju svoje predloge i sugestije kako bi se rad ovog Odbora dodatno osnažio.