Modernizacija tranzitnih postupaka doprinijeće konkurentnosti crnogorske privrede
Na sjednici Odbora špeditera Privredne komore Crne Gore, održanoj 15. maja, Uprava carina Crne Gore predstavila je niz aktivnosti, zakonodavnih rješenja i tehničkih novina koje imaju za cilj efikasnije upravljanje carinskim tranzitnim postupkom i podsticanje inovacija kroz digitalizaciju, pojednostavljenja i bolju komunikaciju sa privredom.
Rajko Pejović, Uprava carina predstavio je benefite upotrebe pojednostavljenja u tranzitnom postupku, istakavši da novi sistem omogućava jednostavnije podnošenje carinskih deklaracija u tranzitnom postupku, kako bi se Crna Gora što efikasnije prilagodila novom kompjuterizovanom garantnom sistemu, u skladu sa direktivama koje su dobijene od zemalja članica.
– Benefiti za privredu su izuzetno veliki. Roba će moći da se kreće iz polazišne u odredišnu tačku kroz svih 36 zemalja članica sa samo jednim tranzitnim dokumentom. Uz sopstvene tranzitne garancije, privredni subjekti će moći da šalju robu direktno do krajnjeg odredišta bez dodatnih prepreka. To praktično eliminiše bilo kakva zadržavanja na granicama i predstavlja veliki napredak za sve učesnike u međunarodnoj trgovini – poručio je on.
Prema njegovim riječima, Monitoring misija, koja je uspješno realizovana u periodu od 13. do 17. januara, dala je pozitivne rezultate, a sada se očekuje i dolazak završne evaluacione misije koja će dati konačnu ocjenu da li je Crna Gora spremna za ulazak u Zajednički tranzitni postupak.
Istakao je da je poseban akcenat stavljen na ubrzavanje protoka robe, smanjenje logističkih i drugih troškova, kao i povećanje konkurentnosti privrednih subjekata koji, zahvaljujući bržem sprovođenju tranzitnih procedura, mogu efikasnije reagovati na tržišne zahtjeve. Elektronske procedure, osim što smanjuju rizik od grešaka, omogućavaju i transparentnije poslovanje te veću pravnu sigurnost za sve učesnike u postupku.
Davor Kujović, Uprava carina istakao je da su jasno su definisane vrste pojednostavljenih postupaka: status ovlašćenog pošiljaoca i primaoca, upotreba plombi posebne vrste, korišćenje deklaracije sa manjim brojem podataka, kao i upotreba elektronskog transportnog dokumenta kao deklaracije za stavljanje robe u postupak tranzita.
On je detaljno predstavio status ovlašćenog pošiljaoca, istakavši da se ovlašćenje može izdati samo podnosiocima zahtjeva kojima je odobreno polaganje zajedničkog obezbjeđenja u skladu sa članom 66 stav 6 Carinskog zakona, ili koji su oslobođeni od polaganja obezbjeđenja u skladu sa članom 72 stav 2 istog zakona.
– Uslovi koje podnosilac mora ispuniti uključuju sjedište na carinskom području Crne Gore, redovno korišćenje postupka tranzita, odsustvo težih ili ponovljenih kršenja carinskih i poreskih propisa u prethodne tri godine, kao i visok nivo kontrole aktivnosti i protoka robe kroz uredno vođenje poslovne i po potrebi transportne evidencije. Dodatno, mora dokazati posjedovanje stručnosti i kvalifikacija povezanih sa obavljanjem djelatnosti u okviru tranzita – naveo je on.
Prema njegovim riječima, ovlašćeni pošiljalac robu u tranzit stavlja podnošenjem tranzitne deklaracije polaznoj carinskoj ispostavi. U elektronski tranzitni sistem unosi se put kretanja (ako je propisan), rok za podnošenje, broj i oznake plombi. Nakon prijema obavještenja o puštanju robe u postupak, pošiljalac štampa tranzitni prateći dokument ili sigurnosni prateći dokument.
Kujović je predstavio i segment koji se odnosi na upotrebu plombi posebne vrste. Kako je naveo, plombe moraju ispunjavati uslove iz člana 427 Uredbe i biti sertifikovane u skladu sa ISO standardom 17712:2013. Koriste se prvenstveno u kontejnerskom transportu i moraju biti svijetloplave boje. Plombe sadrže ime ovlašćenog korisnika i jedinstvenu oznaku, koja se mora unijeti u deklaraciju. Troškove snosi korisnik odobrenja, a po izdavanju odobrenja podaci se unose u eAMS sistem.
– U pogledu upotrebe deklaracije sa manjim brojem podataka, ovo pojednostavljenje moguće je odobriti za transport robe željeznicom, kao i za vazdušni i pomorski transport kada se elektronski transportni dokument ne koristi kao deklaracija. Zahtjev se podnosi carinskom organu nadležnom za lokaciju glavne knjigovodstvene evidencije podnosioca zahtjeva. I u ovom slučaju, podnosilac mora ispuniti uslove u pogledu sjedišta, poslovnog integriteta, urednog vođenja evidencije i stručnosti – istakao je on.
Predstavnici Uprave carine privrednike su takođe informisali o daljim planovima vezanim za implementaciju monitoring misija i dodatne mjere u okviru zajedničkog tranzitnog sistema, kao i o značaju pretpopunjenih deklaracija koje omogućavaju dodatno ubrzanje i preciznost u obradi podataka. Predstavljen je i sistem za elektronsku tiketing komuniciju, koji je uspostavljen radi pružanja brže tehničke podrške korisnicima carinskih sistema. Posebno su istaknuta dodatna pojašnjenja u vezi sa instaliranjem digitalnih sertifikata, što je ključno za sigurnu komunikaciju i digitalno potpisivanje u elektronskom tranzitnom sistemu. Takođe, razmatrana je i uloga banaka kao garanta kod obezbjeđenja carinskog duga u tranzitnom postupku, što dodatno doprinosi sigurnosti i efikasnosti sprovođenja ovog procesa.
Privrednici su pozdravili napore Uprave carina u pravcu modernizacije i digitalizacije tranzitnih procedura, te naglasili važnost kontinuiranog dijaloga sa privredom kako bi se obezbijedila efikasna primjena svih pojednostavljenja i novih rješenja u praksi.
Predstavnica Uprave carina, Jelena Đukić naglasila je da se procedure izdavanja bankarskih garancija, odnosno odobrenja za korišćenje zajedničkog obezbjeđenja u postupku tranzita odvijaju u skladu sa evropskim procedurama i novim carinskim zakonom.
– U okviru izgradnje NCTS sistema, uz podršku evropskih konsultanata i Evropske komisije, razvijen je novi sistem upravljanje garancijama GMS u okviru projekta razvoja NCTS-a. Ulazak u Konvenciju o zajedničkom tranzitnom postupku podrazumijeva i primjenu novih obrazaca bankarske garancije, na neodređeno vrijeme, koja se izdaje isključivo uz prethodno mišljenje nadležnih carinskog organa. Da bi neko lice moglo koristiti takvo obezbejđenje, mora ispunjavati sve propisane uslove, urednost u poslovanju – bez istorije carinskih prekršaja, te biti bez postojećeg carinskog duga – istakla je ona.
Dodala je da se, za obveznike koji ispunjavaju ove uslove, procedura može završiti u kratkom roku, a Uprava carina, u skladu sa zakonskim obavezama, sprovodi redovnu šestomjesečnu kontrolu svih izdatih odobrenja.
-Posebno je važno istaći da ulazak u Konvenciju o zajedničkom tranzitnom postupku, će donijeti brojne pogodnosti i benefite za privredu, posebno firmama koje posluju sa zemljama članicama Konvencije.
