Bankarski sistem nastavio da bude stabilan i visoko likvidan

Odbor udruženja bankarstva i drugih finansijskih organizacija i osiguranja Privredne komore razmotrio je 14. decembra informacije o makroekonomskim kretanjima iz Biltena Centralne banke Crne Gore kao i o stanju na tržištu kapitala i osiguranja u trećem kvartalu ove godine. Razmotren je Program rada Odbora za 2024. godinu, te prezentovana kampanja PKCG „Snaga je u svima nama”.

Sjednicu je vodio predsjednik Odbora Miloš Miketić uz podršku sekretara Almera Bećiragića, a u radu je, pored članova, učestvovao potpredsjednik Privredne komore Nikola Vujović.

Makroekonomska kretanja

Na osnovu informacije o makroekonomskim kretanjima iz Biltena Centralne banke CG, bankarski sistem je nastavio da bude stabilan i visoko likvidan. Rast aktivnosti je registrovan u oblasti turizma, šumarstva i industrijske proizvodnje. Strane direktne investicije su niže u odnosu na isti period prethodne godine.

Godišnja inflacija u septembru 2023. godine, mjerena potrošačkim cijenama iznosila je 7,9%, dok je godišnja stopa mjerena harmonizovanim indeksom potrošačkih cijena iznosila 8,2%. Potrošačke cijene su u septembru 2023. godine, u odnosu na prethodni mjesec, zabilježile rast od 0,8%.

Najveći rast cijena zabilježen je u kategoriji odjeća i obuća 8,4%, najviše zbog rasta cijena obuće od 10,6%. Rast je zabilježen i u kategorijama obrazovanje 2,7%, prevoz 2,4%, ostala dobra i usluge 2,0%, stanovanje, voda, struja, gas i druga goriva 0,9%, namještaj, oprema za domaćinstvo i rutinsko održavanje stana 0,6% i zdravlje 0,5%. Pad je zabilježen u kategorijama restorani i hoteli 3,5% i hrana i bezalkoholna pića 0,7%, dok su cijene u kategorijama alkoholna pića i duvan, rekreacija i kultura i komunikacije ostale nepromijenjene, navodi se u Biltenu CBCG.

Prema preliminarnim podacima MONSTAT-a, u prvih devet mjeseci 2023. godine u odnosu na isti period 2022. godine, industrijska proizvodnja je ostvarila rast od 6,0%. Rast proizvodnje je evidentiran u sektorima snabdijevanje električnom energijom, gasom i parom od 33,1% i vađenje ruda i kamena od 2,4%, dok je pad zabilježen u sektoru prerađivačka industrija od 9,7%. U prerađivačkoj industriji, u ovom periodu, osam oblasti bilježi pad proizvodnje. Najveći pad zabilježen je u oblasti proizvodnja osnovnih metala 47,0% i proizvodnja metalnih proizvoda, osim mašina i uređaja 38,6%, dok je najmanji pad zabilježen u oblasti proizvodnja proizvoda od ostalih nemetalnih minerala 2,9%. Najveći rast ostvaren je u oblasti štampanje i umnožavanje audio i video zapisa od 31,1%, a najmanji u oblasti proizvodnja proizvoda od gume i plastike 6,0%.

Depoziti u bankama u septembru 2023. godine iznosili su 5.524,76 miliona eura, i zabilježili su intenzivan rast od 11,24% na godišnjem nivou, dok su na mjesečnom nivou zabilježili rast od 0,37%.

Prema preliminarnim podacima u periodu januar-septembar 2023. godine, neto priliv stranih direktnih investicija iznosio je 320,37 miliona eura, što je za 47,14% manje u odnosu na isti period 2022. godine. Ukupan priliv stranih direktnih investicija iznosio je 631,36 miliona eura (pad od 26,14%), što je rezultat pada ulaganja po osnovu interkompanijskog duga i investicija u kompanije i banke, kao i po osnovu povlačenja ulaganja iz inostranstva.

Izvorni prihodi budžeta Crne Gore i državnih fondova u septembru 2023. godine, prema procjeni Ministarstva finansija, iznosili su 215,93 miliona eura ili 3,35% procijenjenog BDP-a3, i bili su veći za 16,71% u poređenju sa planiranim, a za 23,74% u poređenju sa septembrom 2022. godine.

U strukturi izvornih prihoda, u septembru, najveće učešće, 72,49%, ostvarili su prihodi od poreza, zatim doprinosi 22,30%, donacije 1,96%, naknade 1,51%, ostali prihodi 1,06% i takse 0,68%. Prihodi od poreza, u septembru, bili su viši u odnosu na plan za 19,75%, a u poređenju sa istim mjesecom prethodne godine ostvarili su rast od 29,08%, najviše uslovljen većom naplatom poreza na dodatu vrijednost (25,10 miliona eura ili 29,66%), usljed poboljšanja poreske discipline, rasta ekonomske aktivnosti, kao i rasta potrošnje determinisanog rastom raspoloživog dohotka, odnosno povećanjem zarada u javnom sektoru. Takođe, naplata akciza ostvarena je u iznosu od 33,05 miliona eura, što je više za 9,44 miliona eura ili 39,99% u odnosu na septembar 2022. godine, čemu je doprinio prestanak primjene Odluke o umanjenju iznosa akcize na promet bezolovnog benzina i gasnih ulja, rast akciza na duvan i duvanske proizvode i uvođenje akcize na proizvode od šećera, kakaoa i sladoled.

Tržište kapitala

Danilo Gluščević iz Komisije za tržište kapitala naveo je da je u trećem kvartalu 2023. godine, zabilježen  pad prometa uz rast broja transakcija. Berzanski indeksi MNSE10 i MONEX, kao i vrijednosti tržišne kapitalizacije je u porastu. Krajem kvartala evidentirane su i nove emisije hartija od vrijednosti u iznosu od 626,304.00EUR.

On je kazao da ukupan promet ostvaren na Montenegroberzi u prva tri kvartala 2023. godine iznosi 8,3 miliona eura, što je smanjenje od 83% u odnosu na uporedni period 2022. godine; berzanski indeks MNSE10 bilježi procentualan rast od 2,5%, a MONEX 6,8%. Najveći promet je ostvaren na slobodnom tržištu akcija (68% od ukupnog prometa). Tržišna kapitalizacija je na kraju septembra 2023. godine iznosila 3,54 milijardi eura. Značajno je povećana vrijednost evidentiranih emisija u trećem kvartalu 2023. godine u odnosu na isti period 2022. godine u iznosu od 626 hiljada eura.

Tržište osuguranja

Vrijednost ukupnog akcijskog kapitala društava za osiguranje na dan 30. 09. 2023. godine  iznosila 46,9 mil. EUR i na istom je nivou kao na 31. 12. 2022. godine. Vrijednost stranog kapitala je iznosila 43,1 mil. EUR1, sa ostvarenim učešćem od 91,9% u ukupnom akcijskom kapitalu, a vrijednost domaćeg kapitala 3,8 mil. EUR.

Prema preliminarnim podacima društava za osiguranje za III kvartal 2023. godine ukupna bruto fakturisana premija iznosila 91 mil. EUR, što predstavlja rast 8,2 mil. EUR, odnosno 9,9% u odnosu na uporedni period (2022: 82,8 mil. EUR).

Posmatrano prema gupama osiguranja, premija neživotnih osiguranja iznosila je 75,2 mil. EUR a premija životnih osiguranja je 15,8 mil. EUR i obje grupe osiguranja su ostvarile rast od 11,1% odnosno 4,4%, redom, u toku 2023. godine u odnosu na uporedni period u 2022. godini.

U ukupno fakturisanoj bruto premiji na nivou tržišta u 2023. godini i dalje je dominantno učešće neživotnih osiguranja (82,6%). Učešće premije životnih osiguranja u ukupnoj premiji iznosi 17,4%, što ukazuje da je na približno istom nivou kao i u prethodnoj godini.

Prema preliminarnim podacima za III kvartal 2023. godine svih devet društava za osiguranje ostvarilo je dobit prije oporezivanja u ukupnom iznosu od 12,4 mil. EUR, što je za 32,9% više u odnosu na uporedni period (2022: 9,3 mil. EUR).

Posebna pažnja članova OU je bila posvećena Programu rada OU za 2024 godinu. Pojedini članovi su istakli da je u Program potrebno unijeti više konkretnih aktivnosti kojima će se Odbor baviti u predstojećoj godini pa je predloženo da u narednim danima članovi dostave svoje predloge i sugestije kako bi se ovaj dokument kompletirao i usvojio do kraja godine.

Na kraju sjednice je zaključeno da je potrebno opet pokrenuti inicijative koje se nijesu uspjele završiti u ovoj godini, a posebno je ukazano na potrebe obnove inicijative za uvezivanje baza podataka banaka i Uprave prihoda.

Članovi Odbora su upoznati i sa realizacijom kampanje PKCG “Snaga je u svima nama” čiji je cilj, između ostalog, podići razumijevanje građana, privrede i donosioca odluka o potrebama privrede, kako bi se sve prepreke i biznis barijere zajednički prevazilazile.