Zelena poslanička grupa je, u prisustvu predstavnika Ministarstva saobraćaja, Privredne komore Crne Gore (PKCG), Evropske investicione banke (EIB) u Crnoj Gori i Fonda za zaštitu životne sredine (Eko-fond), održala danas Šestu sjednicu na temu: „Saobraćaj kao pokretač ekonomskog razvoja i ekološke održivosti, sa fokusom na Strategiju razvoja saobraćaja za period 2019-2035. godine.“

U radu sjednice, shodno članu 67 stav 4 Poslovnika Skupštine, učestvovali su, po pozivu: Nikola Veljović, generalni direktor Direktorata za drumski saobraćaj i motorna vozila u Ministarstvu saobraćaja; Pavle Radovanović, potpredsjednik PKCG, Davor Kunc, šef predstavništva EIB u Crnoj Gori i, prema iskazanom interesovanju, Bojana Radović, predstavnica Eko-fonda.

U izlaganjima, učesnici su istakli da Strategija prepoznaje bezbjedan, moderan i ekološki odgovoran transportni sistem kao osnovu održivog razvoja, da određuje saobraćaj ne samo kao infrastrukturno pitanje već kao razvojno, fiskalno i ekološko, značajno za kvalitet života građana i evropsku budućnost Crne Gore, te i da ukazuje na izazove (slabija implementacija, ograničeni administartivni kapaciteti, sporiji napredak u digitalizaciji i održivosti) koje donosioci odluka i sprovodioci startegije moraju uzeti u obzir.

Prioritetni pravci povezivanja Crne Gore sa evropskim tržištem, istaknuto je na sjednici, temelje se na projekte: autoput Bar-Boljare, jadransko-jonski koridor, željeznička pruga Bar-Vrbnica, željeznička interkonekcija Podgorica-Tirana, zatim, Luka Bar i Aerodrom Podgorica.

Željeznica predstavlja ključni instrument zelene tranzicije transportnog sektora, kazao je predstavnik Ministarstva saobraćaja, i predstoji joj investicioni ciklus koji će se sprovoditi uz podršku EIB, a među kojima je najznačajniji projekat – modernizacija pruge na dionici Golubovci-Bar, ukupne vrijednosti od 175 miliona eura od čega je 112 miliona eura obezbjeđeno kroz bespovratna sredstva EU. Druga dionica autoputa Mateševo – Andrijevica, nastavak je unapređenja putne infrastrukture a povezivanje Luke Bar sa modernizovanom željezničkom mrežom i evropskim koridorima, resorno ministarstvo smatra da može strateški pozicinirati Crnu Goru kao logističko čvorište regiona.

Saobraćajno povezivanje nijesu samo dobre ceste već i regulisanje procedura na graničnim prelazima, kazao je predstavnik PKCG i zatražio veću podršku države privrednim društvima jer pokazuju interesovanje za proces zelene tranzicije budući da će efikasniji saobraćajni sistem povećati konkurentnost privrede, a jačanje željezničkog prevoza smanjiće drumski saobraćaj i time doprinijeti manjem ekološkom uticaju CO2.

EIB je partner Crne Gore od 2009. godine sa ukupnim finansiranjem od 1,5 milijardi eura od čega se ¼ odnosi na ulaganja u saobraćajni sektor, saopštio je šef predstavništva EIB u Crnoj Gori, i dodao da je u drumskom saobraćaju, otvoren put od 40 km Berane-Mojkovac, i da se iz postojećeg paketa planira, u septembru, otvaranje radova na dionici Berane-Rožaje i Bijelo Polje-Dobrakovo. Trenutno se razmatra paket od 5 projekata, najavio je g. Kunc, koji bi iznosio oko 400 miliona eura od čega bi se 200 miliona eura obezbijedilo EIB kreditom, i time završila rekonstrukcija mreže glavnih djelova na sjeveru. U željezničkom sistemu, ukazao je da su potrebe velike i saopštio da je realizacija Lutovo-Bioče već u procesu a da je prioritet završavanje studija, i to za rekonstrukciju pruge Bar-Golubovci, tunela Sozina i dionicu pruge prema granici sa Albanijom. Upoznao je Zelenu poslaničku grupu da je početkom aprila započeta izrada studije za Luku Bar sa planom da bude završena početkom 2028. godine u kojoj će se razmatrati mogućnost produbljenja gaza, obnova putničkog terminala, izgradnja skladišta i dr.

Strategija ima značajnu ulogu u razvoju e-mobilnosti, kazala je predstavnica EKO-fonda, i dodala da se kroz dosadašnje konkurse subvencionisala kupovina 460 vozila (električnih i hibridnih) u iznosu od 1,9 miliona eura. Iskazala je spremnost Eko-fonda da nastavi aktivnosti na širenju infrastrukture za punjenje električnih vozila i dodjeli većih subvencija, ali da se mora uspostaviti stabilan izvor prihoda. Stoga, pozvala je nadležne organe da pristupe izradi podzakonskih akata usklađenih sa Zakonom o putevima kako bi Fond konačno mogao da prihoduje sredstva od naknada koja mu pripadaju u skladu sa tim zakonom.

Zelena poslanička grupa dala je podršku ulaganjima u transportnu infrastrukturu, ali i konstatovala da je željeznički saobraćaj kompleksan sistem koji zahtijeva vrijeme za rekonstrukciju i nosi sa sobom dosta izazova, kao i da se mora voditi računa u pronalaženju održivih rješenja modernizacije saobraćaja koji će doprinijeti smanjenju zagađenja vazduha. Posebno su iskazali interesovanje o statusu električnih trotineta u saobraćajnom prometu, naknadama koje Fond prihoduje shodno zakonskim rješenjima, vezi između raseljavanja stanovništva sa sjevera i nedostatka putne infrastrukture, vezi između velike frekventnosti saobraćaja i kvaliteta vazduha, broju i starosti vozila koja su u upotrebi posebno sa aspekta emisije gasova i dr. Pozitivno su ocijenili najavu resornog ministarstva da će naredne godine normirati i time obavezati javne institucije, javna preduzeća i državne uprave da vrše nabavku hibridnih ili električnih vozila uz ograničene budžetske iznose i karakteristike vozila.

Naglašeno je da Crna Gora mora raditi na punoj implementaciji propisa, ali i na podizanju svijesti društva i većoj edukaciji o prelasku na održive vidove saobraćaja.