Naš cilj nikada nije bio samo da podržimo nekoliko uspješnih startapova, već da stvorimo okruženje u kojem ljudi vjeruju da mogu pokrenuti i razvijati sopstvene preduzetničke priče

Za deset godina rada IPC Tehnopolis izrastao je u jednu od ključnih institucija za razvoj inovacija i preduzetništva u Crnoj Gori. Kroz savremenu infrastrukturu, programe podrške startapovima, međunarodne projekte i saradnju sa privredom i akademskom zajednicom, Tehnopolis je postao mjesto gdje se ideje pretvaraju u konkretna rješenja i razvojne prilike. Povodom ovog značajnog jubileja, vršilac dužnosti izvršnog direktora IPC Tehnopolis, Đorđije Brkuljan, govori o najvažnijim rezultatima, uticaju na inovacioni ekosistem i planovima za narednu fazu razvoja.

Ove godine obilježavate značajan jubilej IPC Tehnopolis. Kada se osvrnete na period od osnivanja do danas, koje rezultate i dostignuća smatrate najvažnijim?

Đ. Brkuljan: Naših deset godina predstavlja priču o tome kako je jedna vizija uz temeljan i transparentan rad postala stvarnost, a Tehnopolis ključni akter inovacionog i preduzetničkog ekosistema Crne Gore. Kada se osvrnem na taj period, a u Tehnopolisu sam od samih početaka i svjedočim svim izazovima i rezultatima, posebno smo ponosni na nekoliko ključnih dostignuća.

Prije svega, izgradili smo savremenu inovacionu infrastrukturu koja danas uključuje centralni objekat IPC Tehnopolis i nedavno otvoreni Dom digitalne revolucije, u okviru kojih se nalazi Biotehnološka laboratorija - BioLab, Laboratorija za industrijski dizajn - TechLab, Data centar, coworking prostor - CODE Hub Nikšić. Stvorili smo infrastrukturu koju smo nadograđivali, kako uz podršku države, tako i međunarodnih projekata, uz koje smo kreirali konkretan sistem servisa i podrške u kojem inovatori, startapovi, istraživači i privreda mogu da razvijaju ideje od samog začetka, testiraju rješenja i kreiraju na globalnom tržištu konkurentne proizvode i usluge. Upravo smo i kroz implementaciju velikog broja međunardnih projekata postigli značajan rezultat koji nas je pozicionirao kao kredibilnog međunarodnog partnera. 

Jednako važan rezultat jeste razvoj startap i inovacionog ekosistema u Crnoj Gori. Kada smo počinjali, čak i pojmovi poput startapa, akceleracije ili inovacionog preduzetništva bili su gotovo nepoznati široj javnosti. Danas kroz programe podrške našeg Biznis inkubatora, a posebno kroz najznačajniji nacionalni predakceleracijski program BoostMeUp, ideje razvijaju stotine pojedinaca i timova.

Svojim odgovornim i profesionalnim pristupom, Tehnopolis je postao prepoznat kao pouzdan i kredibilan partner institucijama, privredi, akademskoj zajednici i međunarodnim organizacijama. Povjerenje koje smo izgradili tokom godina smatramo jednim od naših najvećih uspjeha, a ponosnim nas čini činjenica da se za Tehnopolis vezuju kvalitet i sigurnost.

Istovremeno, naš rad ima i veoma konkretan širi društveni uticaj. Kroz podršku privredi i poljoprivredi, edukacije za djecu, mlade i odrasle, promociju i dostupnost novih tehnologija doprinosimo širenju znanja, većoj zaposlenosti, konkurentnosti kompanija te napretku crnogorskog društva.

Na kraju, vjerujem da su najveća vrijednost Tehnopolisa ljudi, odnosno tim koji je tokom godina rastao i razvijao se zajedno sa organizacijom i koji danas posjeduje znanje, iskustvo i energiju da realizuje i najsloženije razvojne projekte.

Slijedi nam nastavak niza aktivnosti kojima želimo da obilježimo ovaj značajan jubilej, da se zahvalimo svima onima koji su dio našeg uspjeha, stavimo inovacije u fokus javnosti i još jednom napomenemo da su vrata IPC Tehnopolis širom otvorena za sve perspektivne inicijative i ideje. 17. septembra ove godine, na dan kada je Tehnopolis zakoračio u svoj dom, organizovaćemo svečanu akademiju na kojoj ćemo u društvu prijatelja prezentovati rezultate, premijerno prikazati film o našem radu i rezultatima te najaviti našu viziju za budući period.  

Kako se tokom godina mijenjala uloga IPC Tehnopolis u razvoju inovacionog i preduzetničkog ekosistema u Crnoj Gori, posebno na sjeveru i u centralnom regionu zemlje?

Tehnopolis je prvoosnovana inovaciona infrastruktura u Crnoj Gori i samim tim kada je započeo sa radom, inovacioni ekosistem u Crnoj Gori bio je u povoju. Danas možemo govoriti o zajednici inovatora, startapova, institucija, univerziteta i kompanija koje zajedno rade na stvaranju novih vrijednosti. Na samom početku, mali ali požrtvovan tim predano je radio sa više nego skromnim finansijskim sredstvima, ali sa velikim entuzijazmom i jasnom vizijom. Uloga Tehnopolisa tada bila je prvenstveno da radi na kreiranju inovacionog ekosistema i da pokaže da u Crnoj Gori postoji potencijal za razvoj novih tehnologija i poslovnih modela. Danas je naša uloga znatno šira. Tehnopolis pruža kompletnu podršku startapima, inovatorima i preduzetnicima – od razvoja ideje, mentorstva i edukacije, preko pristupa laboratorijama i infrastrukturi, do povezivanja sa investitorima, partnerima i međunarodnim tržištima. Posebno smo ponosni što smo doprinijeli stvaranju i razvoju kulture inovacija i kroz brojne programe podrške, projekte i događaje dokazali smo da se uspješne inovativne priče mogu razvijati u svim djelovima Crne Gore. Vjerujem da je najveća promjena upravo to što danas država, institucije i privreda prepoznaju značaj inovacija i spremni su da značajnije ulažu u njihov razvoj.

Koliki je doprinos IPC Tehnopolis razvoju malih i srednjih preduzeća, startap zajednice i mladih preduzetnika, i možete li izdvojiti neke uspješne primjere?

Đ. Brkuljan: Naš cilj nikada nije bio samo da podržimo nekoliko uspješnih startapova, već da stvorimo okruženje u kojem ljudi vjeruju da mogu pokrenuti i razvijati svoje ideje. Zbog toga smatram da se doprinos Tehnopolisa ne mjeri isključivo brojem podržanih timova ili realizovanih projekata, iako su i brojke impozantne, već i promjenom načina razmišljanja kod ljudi koji su prošli kroz naše programe. Mnogi od njih su po prvi put razvili poslovnu ideju, pronašli partnere, stekli nova znanja, upoznali investitore ili ostvarili prve prihode zahvaljujući podršci koju su dobili. Posebno nas raduje što su brojni korisnici nakon saradnje sa Tehnopolisom unaprijedili poslovanje svojih kompanija, razvili nove proizvode, digitalizovali procese ili pronašli nova tržišta. Najuspješniji primjeri nijesu samo oni koji su ostvarili značajne poslovne rezultate, već i svi oni koji su zahvaljujući podršci Tehnopolisa napravili iskorak u svom profesionalnom razvoju i odlučili da svoju budućnost grade u Crnoj Gori.

Uticaj koji je IPC Tehnopolis ostvario potvrđuju i konkretni rezultati ostvareni tokom 10 godina rada. Kroz Biznis inkubator podržali smo više od 200 ideja i 120 stanara, dok je kroz program predakceleracije, BoostMeUp, podržano preko 100 startap timova, od kojih je više od 20 uspjelo da plasira svoje proizvode i usluge na međunarodno tržište. Pored toga, Tehnopolis, u cilju podrške inovacionom i preduzetničkom ekosistemu, organizovali smo preko 850 događaja, 90 obuka, realizovali smo 50 međunarodnih projekata vrijednih preko 5,7 miliona eura. Kroz naše laboratorije (BioLab i TechLab) i razvojne centre (Data centar) pružili smo podršku stotinama preduzetnika, poljoprivrednika, inovatora i predstavnika akademske zajednice. Statistički podaci nas čine ponosnim, ali mi uspjeh mjerimo promjenama koje se osjećaju i ostaju, zato su naš najveći uspjeh ljudi koji su kroz podršku koju Tehnopolis pruža i sami rasli.

Saradnja sa privredom, obrazovnim institucijama i međunarodnim partnerima jedan je od stubova vašeg rada. Koji su projekti ili partnerstva obilježili prethodni period?

Đ. Brkuljan:Saradnja sa privredom, obrazovnim institucijama i međunarodnim partnerima od samog osnivanja predstavlja jedan od ključnih stubova razvoja IPC Tehnopolis. Vjerujemo da inovacije nastaju upravo uvezivanjem znanja, preduzetništva i međunarodnog iskustva, zbog čega kontinuirano gradimo partnerstva koja povezuju akademsku zajednicu, privredu i institucije podrške.

Istakao bih sjajnu saradnju koju ostvarujemo sa Univerzitetom Crne Gore i drugim visokoškolskim, ali i srednjoškolskim ustanovama kroz zajedničke projekte, organizaciju događaja, stručne prakse za studente i učenike te uključivanje profesora i istraživača u mentorski rad sa startap timovima. Na taj način doprinosimo boljem povezivanju nauke i privrede i stvaranju uslova da se istraživanja i znanja pretvore u konkretne inovacije i tržišno održiva rješenja. Među projektima koji su obilježili prethodni period, a školski je primjer ovakve saradnje, izdvojio bih RTIT projekat koji IPC Tehnopolis implementira kao vodeći partner zajedno sa univerzitetima i istraživačkim institucijama iz više zemalja Dunavskog regiona. Cilj projekta je unapređenje transfera znanja, tehnologija i inovacija između akademske i poslovne zajednice, što predstavlja jedan od najvažnijih preduslova za razvoj ekonomije zasnovane na znanju.

Tokom godina ostvarili smo saradnju sa stotinama partnera iz zemlje i inostranstva kroz više od 50, dominantno međunarodnih projekata. Ta partnerstva omogućila su nam da u Crnu Goru privučemo blizu 5 miliona eura, prenosimo nova znanja, tehnologije i dobre prakse, ali i da domaće startapove, inovatore, preduzetnike i kompanije povežemo sa evropskim tržištem i međunarodnim prilikama. Zbog toga kažemo da je Tehnopolis već danas u Evropi i da je riječ o platformi koja povezuje lokalne potencijale sa regionalnim i evropskim inovacionim tokovima.  

Ono što, dodatno smatram veoma važnim u kontekstu razvoja jeste sinergija lokalne samouprave i razvojnih institucija kao što je naša. Zbog toga posebno želim da istaknem odličnu saradnju sa Opštinom Nikšić, koja prepoznaje značaj IPC Tehnopolis za razvoj grada i lokalne zajednice. Zahvaljujući podršci Opštine, Tehnopolis je tokom godina kontinuirano širio svoje infrastrukturne kapacitete i razvijao nove edukativne sadržaje.

Sa druge strane, IPC Tehnopolis snažno podržava i kao aktivan činilac podržavaće u perspektivi aktivnosti inicijative Nikšić 2030 – Evropska prestonica culture, koja predstavlja važnu razvojnu platformu koja povezuje kulturu, kreativne industrije, inovacije i učešće zajednice u oblikovanju budućnosti grada.

Ovdje moram pomenuti i našeg najvažnijeg institucionalnog partnera i resorno Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija, koje kontinuirano pruža podršku razvoju inovacionog ekosistema u Crnoj Gori. Posebno cijenimo činjenicu da Ministarstvo osluškuje potrebe inovatora, startap zajednice i inovacionih infrastruktura, te da kroz otvoren dijalog i partnerski odnos zajednički radimo na kreiranju novih programa, unapređenju zakonodavnog i strateškog okvira i jačanju kapaciteta za razvoj inovacija. Takva podrška bila je od presudnog značaja za razvoj Tehnopolisa, ali i za pozicioniranje inovacija i preduzetništva kao važnih razvojnih prioriteta države.

Digitalna transformacija, zelena ekonomija i inovacije danas su među ključnim razvojnim temama. Na koji način IPC Tehnopolis odgovara na ove izazove i potrebe privrede?

Đ. Brkuljan: Digitalna transformacija i zelena tranzicija postaju realna potrebe savremenog poslovanja. Upravo zato Tehnopolis kontinuirano radi na prenošenju znanja, tehnologija i dobrih praksi iz Evrope i svijeta u Crnu Goru. Kroz međunarodne projekte, članstvo u relevantnim mrežama i saradnju sa partnerima iz brojnih zemalja, imamo priliku da među prvima ispratimo nove tehnološke trendove i da ih približimo domaćoj privredi.

Posebno značajan primjer predstavlja projekat MontEDIH, Montenegrin European Digital Innovation Hub, koji realizujemo sa Univerzitetom Crne Gore, Privrednom komorom Crne Gore, Naučno-tehnološkim parkom Crne Gore, ICT Cortexom i drugim partnerima. Kroz ovaj projekat pružamo podršku digitalnoj transformaciji mikro, malih i srednjih preduzeća i javnog sektora, omogućavajući pristup savremenim tehnologijama, ekspertizi i evropskim mrežama.

Istovremeno, kroz naše laboratorije, edukacije i projekte promovišemo principe zelene ekonomije, održive proizvodnje i efikasnijeg korišćenja resursa. Naš cilj je da inovacije ne budu privilegija malog broja kompanija, već alat dostupan svima koji žele da unaprijede svoje poslovanje.

Koji su strateški ciljevi IPC Tehnopolis za narednih pet do deset godina i kakvu poruku povodom jubileja želite da uputite privrednicima, partnerima i građanima koji su pratili vaš razvojni put?

Đ. Brkuljan: Pred nama je razdoblje novog razvoja i imamo velike planove. Tokom ove godine započinjemo izradu Strategije razvoja IPC Tehnopolis za period 2027 - 2031, koja će definisati naše prioritete za narednih pet godina. Fokus će biti na daljem jačanju inovacionog ekosistema, razvoju novih programa podrške, unapređenju međunarodne saradnje i dodatnom pozicioniranju Crne Gore na evropskoj inovacionoj mapi. Posebnu pažnju posvetićemo kreativnim industrijama, digitalnim tehnologijama, vještačkoj inteligenciji i razvoju novih sadržaja u Domu digitalne revolucije. Želimo da Tehnopolis ostane mjesto gdje nastaju ideje, razvijaju se talenti i grade partnerstva koja mijenjaju zajednicu nabolje. Želimo se adekvatno pripremiti i spremno dočekati sve one prilike koje će nam biti na raspolaganju nakon ulaska Crne Gore u Evropsku uniju, a na korist svih korisnika naših usluga.

Povodom jubileja želim da zahvalim svim partnerima, institucijama, privrednicima, inovatorima i građanima koji su bili dio ovog puta i postignutih rezultata i pozovem ih da i ubuduće zajedničkim snagama inspirišemo, stvaramo, inoviramo i razvijamo. I naravno da podsjetim na sjajan citat antropološkinje Margaret Mid koji stoji na centralnom mjestu u Tehnopolisu: “Nikada nemojte sumnjati da mala grupa predanih ljudi može promijeniti svijet. Uistinu, to je jedina stvar koja ga je ikada i mijenjala.”