Predstavnice Privredne komore Crne Gore Ana Filipović i Dragana Šofranac učestvovale su na šestom sastanku partnera međunarodnog PRO-COAST projekta, koji je održan od 19. do 21. maja 2026. godine u Valeti, na Malti, uz učešće partnera iz 15 evropskih zemalja. Kako sačuvati more, obalu i biodiverzitet, a istovremeno razvijati turizam od kojeg žive čitave lokalne zajednice — jedno je od ključnih pitanja o kojem se raspravljalo tokom prezentacije dosadašnjih rezultata projekta.
Poseban fokus bio je na validaciji novog alata razvijenog u okviru projekta – CHUI indeksa koji omogućava procjenu odnosa između očuvanja prirode i ljudskog korišćenja obalnih područja. Cilj ovog modela je da pomogne donosiocima odluka da jasnije sagledaju gdje se nalaze granice prihvatljivog razvoja i kako izbjeći konflikte između ekonomskih interesa i zaštite prirode.
U okviru prezentacija studija slučaja partnerskih zemalja, predstavnica Privredne komore Crne Gore Ana Filipović predstavila je studiju „Uticaj kruzing industrije u Boki Kotorskoj“, koja analizira ekološke i ekonomske posljedice intenzivnog razvoja kruzing turizma u zalivu. Istaknuto je da kruzing i nautički turizam donose značajne ekonomske koristi lokalnoj privredi, ali i dodatne pritiske na infrastrukturu, morski ekosistem i kvalitet života lokalnog stanovništva.
Preliminarni rezultati istraživanja sprovedenog među predstavnicima privrede, akademske zajednice, institucija i nevladinog sektora pokazali su da postoji jasna potreba za snažnijom institucionalnom koordinacijom i prelaskom na održivi i ekološki odgovoran razvoj turizma. U istraživanju su do sada obrađena 102 odgovora relevantnih aktera.
Boka Kotorska prepoznata je kao jedno od najvrpdnijih, ali i najosjetljivijih obalnih područja Mediterana, gdje se na relativno malom prostoru ukrštaju izuzetno bogat biodiverzitet, intenzivan turistički razvoj i sve veći pritisci na životnu sredinu. Upravo zato je ova destinacija odabrana kao primjer za istraživanje granica održivog razvoja nautičkog i kruzing turizma. Tokom sastanka ocijenjeno je da savremeni turizam više ne može počivati isključivo na rastu broja brodova, marina i posjetilaca, već da budući razvoj mora biti zasnovan na kvalitetu, ekološkoj tranziciji i preciznom upravljanju prostornim kapacitetima obale i mora.
Posebno je naglašena važnost uključivanja građana i lokalnih zajednica u procese očuvanja biodiverziteta kroz koncept „građanske nauke“ (engl. Citizan Science). U tom kontekstu, predstavnici Privredne komore Crne Gore registrovali su studiju slučaja Boke Kotorske na platformi iNaturalist, čime je dodatno otvoren prostor za aktivnije uključivanje javnosti u monitoring biodiverziteta i prikupljanje podataka o stanju životne sredine.
Partneri projekta razmatrali su i mogućnosti prenosa iskustava i modela razvijenih u Boki Kotorskoj na druga evropska obalna područja suočena sa sličnim izazovima prekomjernog turističkog pritiska. Ocijenjeno je da rezultati projekta mogu predstavljati značajnu osnovu za kreiranje politika održivog turizma i integralnog upravljanja obalom.
U okviru sastanka je organizovana i studijska posjeta ostrvu Komino, najvećem biološkom rezervatu Malte, gdje su učesnici imali priliku da se upoznaju sa izazovima u očuvanju osjetljivih mediteranskih ekosistema pod pritiskom masovnog turizma, kao i sa mjerama koje Malta sprovodi kroz Natura 2000 mrežu i aktivnosti PRO-COAST projekta.
PRO-COAST projekat završava se u oktobru 2026. godine konferencijom u Briselu, na kojoj će biti predstavljeni rezultati i preporuke za održivo upravljanje evropskim obalnim područjima.
